Kontrol grafiği
| Komut: | Grafikler Kontrol grafiği |
|---|
Bir kalite kontrol grafiği oluşturur.
Bu grafikte veriler, ortalamada ve −2s, +2s, −3s ve +3s (s = standart sapma) düzeylerinde, yani %95 ve %99,7 güven sınırlarında çizgilerle birlikte ardışık olarak çizilir.
Gerekli girdi
Kontrol grafiği iletişim kutusunda kalite kontrol grafiğinde gösterilecek verileri belirlersiniz. Önce değişken giriş alanına değişkenin adını girin. İsteğe bağlı olarak, grafiğe yalnızca seçilen verileri, örneğin belirli bir teknisyenin ölçümlerini dahil etmek için bir filtre de girebilirsiniz. X ekseni için etiketleri içeren bir değişken de (örneğin tarihler) girebilirsiniz.
Ardından kontrol sınırlarının türünü seçin:
- Kontrol sınırları verilere dayanabilir: bu durumda program seçilen verilerin ortalamasını ve standart sapmasını hesaplar. “n= değerine kadar” seçeneği: kontrol sınırlarının yalnızca ilk gözlemlere dayanmasını istiyorsanız gereken sayıyı buraya girebilirsiniz. Örneğin kontrol grafiğinde 40 gözlem gösterilecek, ancak kontrol sınırları yalnızca ilk 20 gözleme dayanacaksa buraya 20 sayısını girin.
- “Standart” seçeneğini seçebilir ve bu durumda kullanılan standardın ortalamasını ve standart sapmasını (SS) girebilirsiniz.
- Üst ve alt kontrol ve uyarı sınırlarıyla birlikte bir referans değeri de girebilirsiniz. Bu durumda üst ve alt kontrol ve uyarı sınırları asimetrik olabilir.
İletişim kutusunu doldurduktan sonra devam etmek için Tamam düğmesine tıklayın.
Aşağıdaki örnekte kodu 2 olan teknisyen için bir kontrol grafiği oluşturulmaktadır.
Sonuç aşağıdaki şekilde gösterilmektedir:
Özel kontrol grafiği
Değişken için veri bulunmadığında program, özel bir kontrol grafiği, yani yazdırabileceğiniz ve laboratuvar teknisyeninin kontrol ölçümlerini elle işaretleyebileceği boş bir kontrol grafiği oluşturmak isteyip istemediğinizi sorar.
Kurallar
düğmesine tıkladığınızda, kontrol grafiğinde uygulanacak kuralların bir kombinasyonunu seçebileceğiniz bir iletişim kutusu görüntülenir.
1:2S kuralı
1:2S kuralını seçerseniz program, sonraki tüm kuralları yalnızca bir ölçüm ortalama ± 2SS'yi (veya uyarı sınırlarını) aştığında kontrol eder.
Bu kural seçilmezse sonraki kurallar, ölçüm ortalama ± 2SS uyarı sınırlarını aşmadığında da kontrol edilir.
Bu özellikle 4:1S kuralını ve 10:X kuralını etkiler.
1:3S kuralı
Bir ölçüm ortalama + 3SS'yi veya ortalama − 3SS'yi aşarsa analitik seri kontrol dışı kabul edilir.
Bu kural esas olarak rastgele hataya duyarlıdır, ancak büyük bir sistematik hataya da işaret edebilir.
2:2S kuralı
Ardışık 2 ölçüm aynı ortalama + 2S sınırını veya aynı ortalama − 2S sınırını aştığında analitik seri kontrol dışı kabul edilir.
Bu kural sistematik hataya duyarlıdır.
4:1S kuralı
Ardışık 4 veya daha fazla ölçüm aynı (ortalama + 1S) veya (ortalama − 1S) sınırını aştığında analitik seri kontrol dışı kabul edilir.
Bu kural sistematik yanlılığa duyarlıdır.
10:X kuralı
Ardışık 10 veya daha fazla ölçüm ortalamanın aynı tarafında olduğunda analitik seri kontrol dışı kabul edilir. Program farklı bir değer seçmenize olanak tanır: bu kuralın duyarlılığını artırmak için 10'dan küçük, azaltmak için 10'dan büyük bir değer.
Bu kural sistematik yanlılığa duyarlıdır.
Örnek
Kontrol grafiği iletişim kutusunda Kuralları uygula seçeneği işaretlendiğinde ve çoklu kurallar iletişim kutusunda 1:3S kuralı seçildiğinde, ortalama + 3SS'yi veya ortalama - 3SS'yi aşan bir ölçüm grafikte açıkça (kırmızı bir işaretçiyle) işaretlenir. Bu ölçüm hakkında bilgi görmek için değere tıklayın:
Kaynakça
- Westgard JO, Barry PL, Hunt MR, Groth T (1981) A multi-rule Shewhart chart for Quality Control in Clinical Chemistry. Clinical Chemistry, 27, 493-501.
