Karta kontrolna
| Polecenie: | Wykresy Karta kontrolna |
|---|
Tworzy kartę kontroli jakości.
Na tej karcie dane są przedstawiane kolejno wraz z linią na poziomie średniej oraz na poziomach −2s, +2s, −3s i +3s (s = odchylenie standardowe), czyli granic ufności 95% i 99,7%.
Wymagane dane wejściowe
W oknie dialogowym Karta kontrolna określasz dane, które mają być przedstawione na karcie kontroli jakości. Najpierw wprowadź nazwę zmiennej w polu wejściowym zmiennej. Opcjonalnie możesz też wprowadzić filtr, aby uwzględnić na wykresie tylko wybrane dane, np. pomiary określonego technika. Możesz też wprowadzić zmienną zawierającą etykiety dla osi X (np. daty).
Następnie wybierz typ granic kontrolnych:
- Granice kontrolne mogą być oparte na danych: w takim przypadku program oblicza średnią i odchylenie standardowe wybranych danych. Opcja „do n =”: jeśli granice kontrolne mają być oparte tylko na pierwszych obserwacjach, możesz wprowadzić tutaj wymaganą liczbę. Jeśli na przykład na karcie kontrolnej trzeba przedstawić 40 obserwacji, ale granice kontrolne mają być oparte tylko na pierwszych 20 obserwacjach, wprowadź tutaj liczbę 20.
- Możesz wybrać „Standard” i w takim przypadku wprowadzić średnią i odchylenie standardowe (SD) używanego standardu.
- Możesz też wprowadzić wartość referencyjną wraz z górnymi i dolnymi granicami kontrolnymi i ostrzegawczymi. W takim przypadku górne i dolne granice kontrolne i ostrzegawcze mogą być asymetryczne.
Po wypełnieniu okna dialogowego kliknij OK, aby kontynuować.
W poniższym przykładzie tworzona jest karta kontrolna dla technika o kodzie 2.
Wynik przedstawiono na poniższej rycinie:
Niestandardowa karta kontrolna
Gdy dla zmiennej nie ma dostępnych danych, program pyta, czy chcesz utworzyć niestandardową kartę kontrolną, czyli pustą kartę kontrolną, którą możesz wydrukować i na której technik laboratoryjny może ręcznie zaznaczać pomiary kontrolne.
Reguły
Po kliknięciu wyświetlane jest okno dialogowe, w którym możesz wybrać kombinację reguł stosowanych na karcie kontrolnej.
Reguła 1:2S
Jeśli wybierzesz regułę 1:2S, program sprawdza wszystkie kolejne reguły tylko wtedy, gdy pomiar przekracza średnią ± 2SD (lub granice ostrzegawcze).
Jeśli ta reguła nie jest wybrana, kolejne reguły są sprawdzane także wtedy, gdy pomiar nie przekracza granic ostrzegawczych średnia ± 2SD.
Wpływa to w szczególności na regułę 4:1S i regułę 10:X.
Reguła 1:3S
Jeśli pomiar przekracza średnią + 3SD lub średnią − 3SD, seria analityczna jest uznawana za niekontrolowaną.
Ta reguła wykrywa głównie błąd losowy, ale może też wskazywać na duży błąd systematyczny.
Reguła 2:2S
Seria analityczna jest uznawana za niekontrolowaną, gdy 2 kolejne pomiary przekraczają tę samą granicę średnia + 2S lub tę samą granicę średnia − 2S.
Ta reguła wykrywa błąd systematyczny.
Reguła 4:1S
Seria analityczna jest uznawana za niekontrolowaną, gdy 4 lub więcej kolejnych pomiarów przekracza tę samą granicę (średnia + 1S) lub (średnia − 1S).
Ta reguła wykrywa systematyczne obciążenie.
Reguła 10:X
Seria analityczna jest uznawana za niekontrolowaną, gdy 10 lub więcej kolejnych pomiarów leży po tej samej stronie średniej. Program pozwala wybrać inną wartość: mniejszą niż 10, aby zwiększyć czułość tej reguły, lub większą niż 10, aby ją zmniejszyć.
Ta reguła wykrywa systematyczne obciążenie.
Przykład
Gdy w oknie dialogowym Karta kontrolna zaznaczona jest opcja Zastosuj reguły, a w oknie dialogowym reguł wielokrotnych wybrana jest reguła 1:3S, pomiar przekraczający średnią + 3SD lub średnią - 3SD jest wyraźnie zaznaczany na wykresie (czerwonym znacznikiem). Kliknij wartość, aby wyświetlić informacje o tym pomiarze:
Piśmiennictwo
- Westgard JO, Barry PL, Hunt MR, Groth T (1981) A multi-rule Shewhart chart for Quality Control in Clinical Chemistry. Clinical Chemistry, 27, 493-501.
